Breeuwsma-V/d Valk - Nijland

36 stands GEA Farm Technologies AutoRotor PerFormer met DemaTron 70 melkmeting, Touchscreen, activiteitsmeting, beweegbare putvloer, koeltank en stalinrichting.

Artikel Boerderij

Henk­Jan Breeuwsma (44) heeft in het Friese Nijland 170 koeien aan de melk. Begin oktober neemt de melkveehouder de nieuwe stal met 218 ligboxen in gebruik. Bij het bedrijf hoort 90 hectare grond. De jongveeopfok wordt per 1 januari 2016 uitbesteed aan een naburig bedrijf met 38 hectare. Breeuwsma zet het werk rond met Friso Vellinga (25). Henk­Jan is de vierde generatie boer op het bedrijf. Nadat zijn overgrootvader de boerderij in 1859 bouwde, breidde zijn opa het bedrijf uit. Vader Johannes zette in 1976 de bestaande ligboxenstal neer. Die telt 158 boxen en wordt binnenkort gerenoveerd.

De stal kostte € 4.500 per ligplaats en is hoofdzakelijk ingericht door GEA. De 36 ­stands buitenmelker, de diepstrooiselboxen, het veiligheidsvoerhek en de schuifinstallaties zijn door dit bedrijf geleverd. "Ik houd van korte lijntjes en wilde niet te veel aanspreekpunten", aldus Breeuwsma, die zijn koeien goed en comfortabel wil laten vreten. Aan het voerhek staan de dieren daarom straks met hun achterpoten op een rubberen mat.

Via de voergangbrug gaan de koeien in het rechter stalgedeelte straks richting de melkstal. De ijzeren platen van de hydraulische brug draaien omhoog en bieden de koeien doorgang. De koeien lopen over betonroosters naar het linker staldeel. Nadat de dieren weer terug zijn, wordt de doorgang gesloten en is de voergang meteen weer schoon en berijdbaar.

De factor arbeid was een belangrijk uitgangspunt bij de stalbouw. Het dagelijkse werk moet behapbaar zijn voor een arbeidskracht, zo stelt Breeuwsma. Dit opdrijfhek in de wachtruimte (26 bij 7 meter) wijst de dieren de weg richting de draaimelkstal.  Daar kan het werk door een iemand worden gedaan. Breeuwsma: "We melken de dieren nu met z'n tweeën in een 2 x 8 ­visgraat. Ik heb er altijd met plezier gemolken. De nieuwe situatie is totaal onvergelijkbaar."

"In een carrousel is het rustig en prettig werken, voor mens én dier", stelt Breeuwsma, die de afgelopen jaren heel wat stallen in Nederland en Duitsland van binnen zag. De melkveehouder wilde aanvankelijk een binnenmelker, maar zag hier toch van af. "Een brug of tunnel om erin te komen, is niet praktisch." Vanwege aanschaf­ en onderhoudskosten en met het oog op eventuele uitbreiding waren robots geen optie voor de Fries. "In een carrousel rond je het melken bovendien ook echt af en zie je alle koeien voorbijkomen."

De krachtvoerverstrekking in de melkstal zorgt dat de dieren straks gemakkelijk hun weg richting de carrousel vinden, verwacht Breeuwsma. De melkveehouder is benieuwd of de dieren na het melken ook eenvoudig hun weg terugvinden.  "Ze moeten er achteruit uit stappen. Een koe loopt van nature niet graag naar achteren. Ze hebben drie plekken om dat hier te doen. Dat wordt vast even wennen voor ze. Als het nodig is, kunnen we ze een prikkel geven om de melkstal te verlaten." Via twee voelers, die langs het hekje hangen, kan Breeuwsma een elektrisch schokje uitdelen om de koeien naar de uitgang te begeleiden. Om te voorkomen dat het een smeerboel wordt op het plateau van de carrousel wordt nog een sproei­-installatie geïnstalleerd. Daarmee kan de melkveehouder de boel schoon houden.

De carrousel gaat straks in elf à twaalf minuten rond. De grote ramen aan de voorzijde van de stal zorgen voor een open en transparant karakter. Voorbijgangers kunnen vanaf de doorgaande weg meegenieten van de moderne melkstal.

De jaarproductie bedraagt momenteel zo'n 8.500 kilo melk per koe. Breeuwsma mikt in de nieuwe stal op een stijging van 400 tot 500 liter. De dieren hebben straks veel meer rust en ruimte. Van overbezetting is geen sprake meer. "De dieren hebben zeker aanleg voor een hogere productie. De laatste liter maakt het verschil niet, maar de situatie was verre van optimaal."

Na het melken kan Breeuwsma zijn dieren separeren via een driewegselectiepoort. Naast de wachtruimte heeft de melkveehouder een grote selectieruimte laten maken, zoals op de foto zichtbaar is. Op deze foto is ook de rubberen mat zichtbaar waar de vretende koeien straks met hun achterpoten op staan. Met hun voorpoten staan ze op een 7 centimeter hoge voerstoep.

De stal heeft een grote afkalfruimte, die Breeuwsma in drieën heeft gedeeld. De afkalfruimte is 18 meter lang en 12 meter breed. "De stal is 88 meter lang en zou aanvankelijk nog groter worden. In de toekomst kunnen we er desgewenst nog 32 meter aanbouwen. We hebben een vergunning voor het houden van 500 melkkoeien", aldus Breeuwsma, die 250 melkkoeien op de korte termijn eerst voldoende vindt. "Er is nog wel wat meer dan werken."

Dat hij zijn dieren in de bestaande stal niet snel en eenvoudig aan het voerhek vast kan zetten, ervaart Breeuwsma als een gemis. De keuze voor een zelfsluitend voerhek was in de nieuwe stal dan ook snel gemaakt. De melkveehouder koos voor het Twist & Lock­ veiligheidsvoerhek. Breeuwsma: "Efficiënt werken, dat is het idee". Breeuwsma koos voor de sleuvenvloer van Den Boer. Hij zag verschillende emissiearme vloeren, maar vraagt zich af of die voldoende comfort bieden. "Gladde vloeren vormen op diverse bedrijven een probleem. Zeker voor tochtige koeien is dat gevaarlijk. Ik wilde het risico uitsluiten. Met deze sleuvenvloer in combinatie met de automatische touwschuifinstallaties voldoe ik aan alle eisen."

De drie schuifinstallaties hebben een aparte motor. Ze moeten een flinke afstand overbruggen. Dat moet volgens Breeuwsma geen probleem zijn. Het eindpunt van de schuiven bevindt zich net achter de stal. De koe in de laatste box kan zo ongehinderd de sleuvenvloer opstappen. De mestschuif kan onder het hekwerk door. De mest valt in vijf afstortputten, die met elkaar in verbinding staan, maar met schuiven afgesloten kunnen worden.

Breeuwsma wil de stal zo snel mogelijk vol hebben. Hij is van plan 50 tot 60 melkkoeien aan te kopen van één bedrijf. "Het hoogste rendement behaal ik met een volle stal", zo redeneert de melkveehouder. Als het gaat om ruwvoerwinning en mestafzet wil Breeuwsma zich met eigen grond kunnen bedruipen. "Dat is onze opzet. Met 250 tot 270 koeien kan dat prima. Veel meer worden het er niet snel, al hebben we de stalruimte. In de bestaande stal kunnen we naast droge koeien ook een deel van de melkveestapel huisvesten."

De diepstrooiselboxen worden straks gevuld met een laagje zand en hoofdzakelijk biobedding, de dikke fractie die overblijft na mestscheiding. Breeuwsma kocht een minishovel, waarmee hij de boxen kan instrooien. De onderlaag van tien centimeter zand blijft liggen. De laag biobedding moet zo nu en dan worden aangevuld. "De dieren liggen er heel comfortabel in en blijven brandschoon. Het koecomfort is groot. Met een minishovel is het niet zwaar om de boxen te vullen", vertelt Breeuwsma, die nu werkt met rubberen matten en zaagsel.

Investeren in een mestscheidingsinstallatie van € 35.000 zag de melkveehouder niet zitten. "Voor vijf elektrische mixers was ik bijna nog een keer dat bedrag kwijt geweest. Mixen en scheiden is bovendien tijdrovend." Breeuwsma laat een loonwerker uit Noord­-Brabant de mest scheiden. Dat is zo gepiept, vertelt de ondernemer. "De loonwerker komt hier drie of vier keer per jaar. Hij kan 350 kuub per uur scheiden en is binnen een paar uur klaar. Het kost me € 1.200 per keer, exclusief btw."

De nieuwe staande melktank heeft een inhoud van 30.000 liter. En via de doorgang kunnen koeien vanuit de bestaande stal in de nieuwe stal komen. De bestaande ligboxenstal is afgeschreven en moet opnieuw worden ingericht. Ook moet de stal de komende jaren van een nieuw 'jasje'  worden voorzien. Het stikt er momenteel van de spreeuwen. Het zijn er honderden. De laatste jaren is het steeds raak in de nazomer, zo vertelt Breeuwsma. "Ze komen af op de mais en de bijproducten. Ik moet ventileren en kan de stal niet helemaal dicht houden. In de nieuwe stal zijn spreeuwen veel beter te weren." Via een weerstation gaat het ventilatiegordijn automatisch open en dicht.

De koeien worden in de nieuwe stal voorzien van een transponder. Via deze activiteitenmeters kunnen Breeuwsma en Vellinga hun koeien op de voet volgen en gericht handelen wanneer nodig. Breeuwsma en Vellinga doen het landwerk grotendeels in eigen beheer. Waar nodig springen familieleden even bij. Deze combinatie (Fendt 415 en Kuhn­maaiers) heeft een maaibreedte van 9,60 meter. "We willen capaciteit. We maaien vaak 40 tot 45 hectare per keer", aldus Breeuwsma.

Bron: Boerderij

Artikel GEA InProgress

Melkveehouder Henk Jan Breeuwsma in Nijland: "We verwachten een forse productiestijging in onze nieuwe GEA-stal".


De melkkoeien van Breeuwsma in Nijland verhuizen van een klassieke ligboxenstal uit 1976 naar een nieuwe moderne stal voor 250 koeien met diepstrooiselboxen en een 36-stands carrousel. De complete stalinrichting is geleverd door GEA. 

Foto's tijdens de bouw